راهنمای جامع سرعت شاتر در عکاسی

از بین سه عاملی که یک نوردهی صحیح رو میسازن، سرعت شاتر تاثیرگذارترین اونهاست و بزرگترین تاثیر رو روی عکسهای شما داره. اگر شناخت شما از سرعت شاتر کم باشه، به احتمال زیاد عکسهاتون تار میشن. همینطور میتونید از سرعت شاتر استفاده‌های خلاقانه زیادی کنید. آموزش و یادگیری سرعت شاتر در عکاسی ، یکی از ارکان اصلی آموزش عکاسی مقدماتی و شناخت مثلث نوردهی هست. توی این درس با آموزش سرعت شاتر در عکاسی همراهتون هستم.

توی این مقاله می‌گیریم که چطور از سرعت شاتر استفاده کنیم. یاد می‌گیریم برای هر موقعیتی از چه سرعت شاتری باید استفاده کرد. و در نهایت چطور میشه از سرعت شاتر استفاده‌های خلاقانه کرد. برای یادگیری سرعت شاتر در عکاسی، چهار مرحله لازمه:

1. سرعت شاتر چیست؟ تعریف، واحد اندازه‌گیری و مفهوم استاپ

بدون اینکه وارد جزئیات پیچیده درباره تعریف سرعت شاتر بشیم، به طور خلاصه، سرعت شاتر مدت زمانیه که دوربین شما در حال ثبت نور هست. در واقع زمان دقیقی که دوربین در حال نورسنجی و عکس در حال ثبت شدن هست، سرعت شاتر گفته میشه. این کار به وسیله شاتر دوربین انجام میشه. شاتر دوربین با باز و بسته شدن، به نور اجازه میده وارد صفحه فیلم یا سنسور دیجیتال بشه.

طبق یک قانون سرانگشتی، هر سرعتی کمتر از فاصله کانونی لنز، موجب ثبت لرزش دوربین و تار شدن عکس میشه. مثلا یک لنز 300 میلمتری (بدون لرزشگیر) حداقل به سرعت شاتری برابر با 1/500 ثانیه نیاز داره. به طور مشابه، لنز 50 میلیمتر، به سرعت شاترهای بالاتر از 1/60 ثانیه نیاز داره. باعث ثبت لرزش دست میشه. بنابراین برای هر سرعتی کمتر از این مقدار، نیاز به سه پایه دارین. یا لینکه باید لنزتون لرزشگیر داشته باشه. لرزشگیر تقریبا تو اکثر لنزهای تله فوتو وجود داره.

در اغلب موارد شما باید در کسری از ثانیه عکستون رو بگیرین. مثلا 1/1000 ثانیه. این سرعت به شما اجازه میده حرکت سوژه رو فریز کنین و اون رو کاملا ثابت ثبت کنین. البته این سرعت به میزان خیلی زیادی بستگی به سرعت حرکت سوژه و نزدیکی شما به سوژه هم داره. در اکثر موارد، استفاده از سرعت شاتر پایین، سبب تار شدن عکس میشه.

(عکس)

همونطور که در مورد دیافراگم یاد گرفتیم، در مورد سرعت شاتر هم مفهوم “استاپ” یا پله‌های کامل وجود داره. اما خیلی خیلی ساده‌تر از دیافراگم. نوردهی دو برابر یا نوردهی نصف از طریق سرعت شاتر خیلی آسونتر از دیافراگمه. اگه یادتون باشه توی دیافراگم با اصطلاحات پیچیده‌تری سر و کار داشتیم (عدد کمتر یعنی دیافراگم بازتر، نور بیشتر، عمق میدان کمتر و …).

اصلا چه لزومی داره که نوردهی نصف رو بلد باشیم؟ خب؛ یک استاپ بیشتر شدن نور محیطی یعنی دوبرابر شدن نور در محیط. پس باید نور ورودی به دوربین نصف بشه. فهمیدن یک استاپ در سرعت شاتر خیلی ساده تر از دیافراگمه. فقط کافیه سرعت شاتری که دارین رو نصف کنین! مثلا 1/400 ثانیه یک استاپ از 1/200 ثانیه نوردهی کمتری داره. برعکس همین داستان هم کاملا صادقه.

بذارید یک مثال بزنم. فرض کنید دارید از صحنه‌ای با سرعت شاتر 1/500 ثانیه عکس می‌گیرید. با تغییر سرعت شاتر به 1/250 ثانیه، نور ورودی شما دو برابر میشه. و با تغییر سرعت شاتر از 1/500 به 1/1000، نوردهی کلی عکس شما نصف خواهد شد.

”نکته حرفه ای: برای درک بهتر مفهوم استاپ‌ها و حالت‌های مختلف نورسنجی، دو مقاله زیر رو بخونید. (به زودی)

تنها چیزی که باید یادتون باشه اینه که مخرج کسر رو دوبرابر کنین تا نوردهی نصف بشه (یا برعکس).

2. کنترل حرکت و زمان: ثبت حرکت (Motion Blur) و فریز کردن با سرعت شاتر

چگونه با سرعت شاتر، حرکت را ثبت کنیم؟

بهترین روش برای نشون دادن حرکت تو یک عکس ثابت، استفاده از سرعت شاتره. میتونین برای اینکار از سرعت شاتر طولانی استفاده کنین. تکنیک هایی مثل پنینگ و زوم بک هستن که تو جلسات آینده مفصل به اونها میپردازیم.

اگه میخواین یک مقدار تاری و محوشدگی به عکستون اضافه کنین، راه‌های زیادی براش هست. یکی از این راه‌ها استفاده از فاصله کانونی لنز برای ایجاد فوکوس انتخابیه. لنزهای تله فوتو، نیاز به سرعت شاترهای بالاتری دارن تا عکس رو بدون تاری ثبت کنن. این لنزها کوچکترین حرکت دوربین رو هم ثبت میکنن. لنزهای واید، با سرعت های پایینتر هم عکس رو به خوبی و با وضوح ثبت میکنن. این یعنی با لنزهای تله فوتو، خیلی راحت‌تر میتونین عکسهای تار و با حرکت ثبت کنین.

دوباره با یک حساب سرانگشتی، با تنظیم سرعت روی کسری از فاصله کانونی لنز، میتونید عکسهاتون رو شارپ و بدون تاری ثبت کنید. به عنوان مثال فرض کنید فاصله کانونی لنز شما 30 میلیمتر هست. سرعت شاترتون باید از 1/30 بالاتر باشه تا عکس واضح و بدون لرزش و تاری ثبت بشه. هر سرعتی کمتر از این مقدار، ریسک تار شدن عکس رو افزایش میده. به علاوه اینکه این قانون برای دوربین های فول فریم صادقه.

برای دوربین های کراپ سنسور، با توجه به بزرگنمایی ذاتی اونها، بهتره از سرعت 1/45 ثانیه به بالا استفاده کنین. (فاصله کانونی ضرب در کراپ فاکتور).

البته این قانون‌ها همیشه مثال نقض دارن. اگر لنز شما لرزشگیر داشته باشه، میتونید از سرعت‌های پایینتر هم استفاده کنید. بعلاوه اینکه وقتی حسابی با دوربینتون کارکنین، به تدریج برخی مهارتها رو هم یاد میگیرین. مثلا یاد میگیرین بهترین حالت نگه داشتن دوربین چطوریه. که هم شما راحت باشید و هم از لرزشهای دوربین کاسته بشه.

فریز کردن سوژه: استفاده از شاتر سریع برای ثبت جزئیات

فریز کردن سوژه کار خیلی ساده‌تریه. برای فریز کردن فقط کافیه سرعت شاتر رو تا حد ممکن بالا ببرین. (1/500 ثانیه و بیشتر). البته این سرعت‌ها ممکنه باعث بشه عکس تخت و فلت به نظر برسه.

هرچی سرعت حرکت سوژه بیشتر باشه، باید از سرعت شاتر بالاتری هم استفاده بشه. مثلا عکاسی از یک هواپیمای جت، به سرعت شاتری برابر 1/2000 ثانیه یا بالاتر نیاز داره. این عدد در مورد یک دوچرخه سوار ممکنه بیشتر از 1/500 ثانیه نشه.

موقع عکاسی از یه سوژه در حال حرکت سریع، من ترجیح میدم کمی از حرکت اون رو ثبت کنم. در غیر اینصورت، اینطور به نظر میرسه که سوژه اصلا حرکتی نداشته!

3. سرعت شاتر مناسب در موقعیت‌های مختلف عکاسی

سرعت بالا برای ثبت عکسهای تله فوتو و جلوگیری از لرزش

وقتی از یک لنز تله فوتو استفاده میکنین، خیلی مهمه که سرعت شاتر بالایی داشته باشین. (1/500 یا سریعتر). برای جلوگیری از لرزش دوربین، من از سه پایه و ریموت شاتر برای عکاسی استفاده میکنم.

استفاده از ریموت به شما اجازه میده که دوربین رو ثابت نگه دارین. و از لرزش اون حین گرفتن عکس جلوگیری کنین. چون فشار دادن دکمه شاتر، خودش موجب لرزش دوربین میشه.

زمان‌هایی که میخواین از فوکوس‌های انتخابی استفاده کنین یا میخواین عمق میدان کمی داشته باشین، بهتره که از حالت تقدم دیافراگم استفاده کنین. توی این حالت، دیافراگم ثابت میمونه و سرعت شاتر برای رسیدن به نورسنجی صحیح، تغییر میکنه.

اگه توی صحنه سوژه‌های در حال حرکت داشتین، حالت تقدم سرعت شاتر بهترین انتخابه. توی این حال میتونین سرعت شاتر دلخواهتون رو انتخاب کنین و اون رو ثابت نگه دارین (آهسته یا سریع). و دیافراگم بر اساس نور محیطی موجود در صحنه، توسط دوربین تغییر میکنه.

عکاسی از سوژه در حال حرکت در شرایط کم نور

در عکاسی از ایونت ها و مراسم، هنرمندی که شما ازش عکس میگیرین، روی استیج حرکت میکنه. اینجا دو معضل داریم: نور کم و سوژه در حال حرکت. برای مقابله با این مشکل باید از دیافراگم باز و ISO بسیار بالا استفاده کرد. ممکنه نتیجه عالی نباشه. اما باعث میشه عکسهاتون بدون تاری و محوشدگی شدید ثبت بشن.

4. روش استفاده خلاقانه از سرعت شاترهای مختلف

ایجاد تاری خلاقانه (Creative Blur)

برای ایجاد تاری‌های خلاقانه به چنتا چیز نیاز دارین. یک ریموت تریگر و سه پایه محکم که دوربین رو ثابت نگه دارن. بعد باید با سرعت شاترهای مختلف بازی کنین و به سرعت مورد نظرتون برسین. با اینکار میتونین عکسهای جذابی خلق کنین که اتفاقا توی اونها، تاری جذاب ترین سوژه هست. برای ایده گرفتن، عکس زیر رو ببینین:

ترکیب تاری خلاقانه با استفاده از فلاش

استفاده از فلاش توی عکس با سرعت شاتر پایین، باعث میشه سوژه ها تو یک نقطه از کادر فریز بشن. ( دقیقا زمانی که فلاش زده میشه). بعد در حالیکه هنوز نوردهی ادامه داره، میتونین دوربین رو حرکت بدین تا نور و افکت بلوری هنری و زیبایی ثبت بشه.

تکنیک پنینگ: محو کردن پس‌زمینه

پنینگ تکنیکیه که توی اون، دوربین رو با سرعت و جهت حرکت سوژه، حرکت میدیم. در نتیجه عکسی که ثبت میشه بک گراند محو و تار داره در حالیکه سوژه کاملا واضح ثبت شده. عکس زیر از یک پیاده رو گرفته شده. چرخیدن با دوربین (پنینگ) و استفاده از سرعت شاتر پایین، موجب خلق این افکت شده.

نقاشی با نور (Light Painting) و نوردهی طولانی (Long Exposure)

برای نقاشی با نور، تنها چیزی که نیاز داریم نوردهی طولانی و یک منبع نور هست. عکس زیر با سرعت شاتر 30 ثانیه گرفته شده. و توی این 30 ثانیه، با استفاده از فلاش، به کلبه های ساحلی نور تابانده شده. با این روش، دقیقا همونجایی رو که میخواین نورپردازی میکنین. این تکنیک برای عکاسی در شب بسیار مناسبه.

ترکیب نوردهی طولانی با یک منبع نوری ثابت (Continues Light) در حال حرکت (منظور منبع نوری هست که دائم روشنه، ولی در حال حرکته)، به شما اجازه میده افکت های خلاقانه به عکس بدین.

هنگام عکاسی در شب و شرایط کم نور، من از سرعت شاتر پایین استفاده میکنم تا نورسنجی درست داشته باشم. عکس زیر هم توی همین وضعیت ثبت شده. همونطور که قبلا هم گفتم، برای این کار حتما باید از یه سه پایه استفاده کنین.

توی عکس بعدی هم از سرعت شاتر طولانی استفاده شده؛ اما به دلیلی متفاوت. به این دلیل که باید یک ماشین به طور کامل از کادر رد میشد تا این عکس خلاقانه ثبت بشه. ثبت این عکس زمان زیادی میبره. چون هم باید زمان دقیق نوردهی رو محاسبه کنین و هم به کادربندی و ترکیب‌بندی صحیحی برسین.

جمع‌بندی: تسلط بر زمان در دستان شماست

همونطور که در این راهنمای جامع آموزش سرعت شاتر در عکاسی یاد گرفتین، سرعت شاتر فراتر از یک تنظیم فنی برای کنترل نوردهیه؛ شاتر قدرتمندترین ابزار شما برای کنترل عنصر زمان در عکاسیه. شما می‌تونین با کسری از ثانیه، حرکت سریع یک پرنده رو فریز کنین، یا با نوردهی طولانی، جریان نرم و رویایی یک آبشار رو به تصویر بکشین. در نهایت، سرعت شاتر به شما این امکان رو می‌ده که داستان‌ها و احساسات رو به روش‌های خلاقانه و پویایی بیان کنین.

کلید اصلی، تمرین و درک رابطه متقابل سرعت شاتر با دیافراگم و ISO ست تا در هر شرایط نوری به نوردهی ایده‌آل برسین.

گام بعدی برای حرفه‌ای شدن چیست؟

حالا که به این رکن اصلی عکاسی مسلط شدین، نوبت اونه که تمرین کنین. دوربینتون رو بردارین، حالت تقدم شاتر (Tv یا S) رو انتخاب کنین و یکی از تکنیک‌های پنینگ یا نقاشی با نور رو تمرین کنین.

آیا سوالی دارین یا تجربه‌ای از یک عکس خلاقانه با سرعت شاتر دارین؟ تجربه‌تون رو در بخش نظرات با ما و بقیه به اشتراک بگذارین تا این مطلب پربارتر بشه. همچنین، برای تکمیل دانش خودتون از مثلث نوردهی، حتماً مقالات آموزش کامل مثلث نوردهی، آموزش کامل دیافراگم و راهنمای عمق میدان در عکاسی رو مطالعه کنین.